новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  3 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 78 (9845) вторник, 5 июня 2007 года

Мальсагов Увойса Абойх ца яздеш дисачох...
Со сакхетаргхилчахь, вай къаман юкъе массайолча хана безамца, боча, сийленца йоахаш хозар сона Мальсагов Абой цIи. «Дала дакъа денна саг ва из, ираз долча цIен мара хила йиш яц цу тайпара воI, - оалар боккхийча наха боча из мархIа а вехкаш. Малсаг-наькъан Учес-хьажа, Абой даь-даь-да хиннав, бусалба наха дукха чIоагIа цунгара беркат хьадаьнна Iалама саги, наха цIи йоаккхаш дика къонахи хиннав, цул совгIа чIоагIа хоза сибат долаш саги. Цунах тара ва оалаш хиннад Абойх зIамига волча хана денз, цу дешагIа Iалаьмате чIоагIа гIозле хулар Абойна, xlapa дийнахьа дийцача а новкъа а доацаш. 3Iамигача бера санна цIена уйлаши, ханчу вахача къоаночун дар санна хьаькъали, сатеми бар Абой, иштта ца хилча цо дIайихьа Iилма гота а йолаеннача сеца хургьяр. Ший цхьайтта шу даьлчахь болх беш хьавенав из, деррига цIен дукъ, цун баламашта а латташ. ЧIоагIа боча яр Абой ший нана, - Озиева Мустабе Палан. Абой нана а иштта беркатерча цIенах хьаяьнна саг хиннай. Казахстане шоаш яьккха ха дагалувцаш каст-кастта хьоахадора Абос, ше болх а баь хьаийцача ахчах машен а оттаяь, хоза совгIаташ а кийчдаь кхыча областе ший наьнаца Паланаца, ноанахошка ше вахар. Цу хана цхьайтта шу даьнна мара хиннавац из, тIаккха дIа-хьа ваха а кхераме ма хиннайий цу шерашка. Денал хилар да-кх из, кхы фу аргда цох. Баха ераш дIакхаьчача чIоагIа гIадбаха а цецбаьнна а хиннаб Оза-наькъан, хIаьта наьна «вошас хургдола хьазилг бIеначура Iехь», шийга алар вIалла а дицлацар Абойна.
Хила а хилар из иштта. Мичча тайпара хIама хьадеш вацар из, дуне мел латт дохаргдац ер-м оалийташ дора ше хьадер. Иштта овлан тIара тохкар Iилма а. Дуккхача цун балха новкъосташа оалаш хоз сона, - литературах са доаллаш вар Мальсагов Абу. Аз-м гIалгIай литература са дар из аргдар, хIана аьлча, ткъестлагIча бIаьшеренгара хьаволавенна гIалгIай къаман литератураца бувзам мел хиннача наьха цIераш дийнйир Абос, уж а цхьаццаяраш йицъенна дIаяьнна яр.
ГIалгIай къаман йоазонхой цу хана денз хьа эрсий меттала а тIехь литературни произведенеш язъеш хьабаьхкаб аьнна, дIачIоагIдаьд цо исторе чухь цу балхаца. Мах баь варгвоацаш ганз я цу тохкамашца тIехьенашта Абос йитар. Таханарча денга кхаччалца кхы из мара литературни критик а хиннавац вай къаман. Мальсагов Абу ва эггара хьалхара гIалгIай литературах дола учебник оттадаьр а. Цул тIехьагIа а 2006 шерага кхаччалца тайп-тайпарча классашта лаьрхIа учебникаш арадийннад цун.
ЦIаккха а йолча хана преподавательски, литературоведчески, йоазонхочун балхаш юстар ца дуташ хьавенав из, алара а доацаш визза гIалгIай къаман просветитель ше хилара тарра. Iалаьмате боккха лоархIам болаш дар къонача йоазонхошца цо дIакхихьа болх. Xlapa кIира цкъазза вIашагIбетталора из балха волча кагирхой, мел боккхача лоIамца ладувгIар цар Абойга, уж-м вIалла а дIабаха а кхетацар, царех xlapa вар сатувсаш вар, шоай хьехархочо, ше могавар, литературах дика кайоал хьа, воше, аларга.
Вай къаман исторе чухь эггара хьалхара литературни журнал арадаьккхар а Мальсагов Абу ва I997 шера.
Атта болх барий из? Сона шаьра дагадоагIа мел гIаддовлца къахьегар цо ше дIадоладаь хIама дIачакхдаккха гIерташ. Халонаш дукха лайра. Республика хьакхелла дикка ха яр, амма литературни произведенешта боагIача боарамах кепаетталга-м дацар. Цу шерашка журнал вIашагIдолларца оалалга да гIалгIайчен литературни кхуврч хьахилар, са деллар аьнна. Деррига а дIадаьлча,  шоайла дагабовла, шоайла хьехамаш, хаттараш де моттиг хилар. ХIаьта «Литературни ГIалгIайче» яха журнал миччахьа дIахьокхалга а долаш, цун чулоацамга а кийчдарга а хьежача массане хоатташ а массанена дезаш а долаш дIаэттар укх дIаьхача итт шера. ДIауйла елаш, итт шера. Мел нах чакхбаьннаб цунга гIолла? - из цун уллув хинначоа мара ховргдац. Нахаца чIоагIа хьаштдолаш вар Абу. Цунца оагIув биллача сага, цIаккхаза а из вицлургвоацаш тешаме, эздий, хьаькъале, хоза саг вар из! Ше дIакхаьчача моттига сий доаккхаш а вар.
Абу дIакхаьчача моттиге дукха адам тIадоагIар, цунга моаршал хатта, цох бIарг тоха, шоаш ца кхеташ долча хIамах хаттар де а, цунца дагабовла а. Къаьстта салоIам хулар цун ший ханаца а доацаш хьаькъале долча зIамигача берех. Белгга, тешамтIареи, деналтIареи дIадаьнна хIама хийра, дегаза дар цун дега, моллагIа из вале а. ХIаьта гIалгIай меттах гIерташ вола саг цун моастагIа вар. Из волча цхьан сага оалалга дацар гIалгIай мотт Iомабеш хала ба, из къе ба, таржам дика дулаш бац. Оаш яхар дош дац, Яндиев Джамалдина, ийс форда дехьар беннаб, из хьаст санна бухбувла, литта даьтта санна цIена, модз мо мерза мотт, - оалар Абос, тIаккха поэто язъяь меттах йола стихотворени еша оттар, ший хозача оазаца.
ХIаьта Мальсагов Абос гIалгIай метта хетаяь стихотворени иштта ек:

ГIАЛГIАЙ МОТТ

Хьо бувцаш санна со хилац тийна,
Хьо бувцаш санна делалац са дог.
Хьо бувцаш мара вац иразах кхийна,
Хьо бувцаш мара  гIоздувлац дог.

Модз санна мерза бувц езачунга,
Бувц сай безаман гIанаш лорадеш,
Цун кортилг бIаьстен малха тара ба
Шин шинне безам, са дега ба чIий.

Мел доаккхал ду аз,хьо сайна бовзарах,
ХIаьта кхы а чIоагIагIа хьо сога беларах,
Хьо боацаш ма вусалва со, хьоца доацар са
Вахар дац, из иштта ца хетачун
Со хам беш вац!

Кхалнахаи, бераштеи дукха везаш вола саг, Далла веза оалаш да. ТIаккха-м вIалла а шеко а йоацаш Далла везаш саг хиннав Абу. Воти, воти - яхаш мархIа хьерчар цунна, гонахь мелдола бераш. Цун машен йоагIаш яйча сих-сиха духьал долхар. Ши-ше цунга дикагIа ва алийта гIерташ чIоагIа къахьегар цар. Ма тIехбаьнна чIоагIача безамца хьежар уж цунга, ма хозахеташ ладувгIар цо дувцачунга. Цхьан дийнахь дагадоха дезаш хиланзар Абу, - хьалха со къона волча заман чухь санна, - зувца-кх со хозача кхалнаха аьнна a. XIapa дийнахь оалалга долаш дуккхача Россе городашкара, иштта Францера, Германера, Италера каьхаташ ухар цунга. Цхьа каьхат дитацар Абос теркал ца деш, юха ца яздеш. ХIаьта телефон цунга ца етташ сеца-м цIаккха ха а ягIацар. Телефон шийга хьа мел еттачунца дувца Iимерза, дега тоамбеш дола къамаьл дар цун. Царца охца ца хила гIepташ (ше могаш воаццашехь) ший хур а дора цо-м. Ше къамаьл даь ваьлча велаш хулар из, тIаккха эккхийте оалар: «Цхьа дош харц аьннадац аз царга, уж шеярг, дукха еза алар мара». ХIаьта уж беррига кхалнах шин даькъа бекъалуш ба, - оалар Абос, - цхьабараш со хIанзалца саг йоалайинза валаре, (шоай хьамара, шоаш биц ца луш) хьо морг кора ца еш ваьгIав со аьлча дика хетараш ба, царга цудухь царна товр оал аз. ХIаьта вожаш, шоашта аз саг йоалаяь халахете а, сона дикадар хилча ловраш ба. Царга бакъдар оал аз. Воккха хилча а дукха зIамигача бера оамалаш йисаяр цунца. Дукха ше дувцачох велийтар цо шийна уллув вола саг.
Абойна ше наха везийта ховра, лархIийтеи. XIapa сага дег чу фуд къоастлора, цунга хьежжа хулар цун царцара бувзам а. Цхьабакъда, цкъа цо ший дег чура дIаваьккха вола саг, цун бочача уйлашта гаьна лелар, цхьайолча хана вIашагI кхеталга царца хилча а, е каст-кастта вIашагIкхетар хилча а башха а доацаш. МоллагIа хIама бедоацачарех вацар Абу. Эсалча, гIожача къамаьлаца цхьаккха а кхалсаг дIататтацар Абос, цунцара безам ший дукха  хана денз хьа дIабаьннбале а. Цул  совгIа ма хулла цун дог хьаста гIертар, ма даггара цар къиноех лоравала a гIepтap. Шейола кхалсаг ший вахарах яшаш а йолаш маьре хулийтаргьяр цо, цун вIаштIехьдаьлча. Ираз долаш а хулийтаргбар. Каст-кастта Абойна кхалнаха хетаяь стихаш кхоачар журнала редакце, бакъдар аьлча уж-м цун цIагIа чу а кхухьар. ХIаьта дIахо мел йолчарех а хоадам бора: акхарна дега хинна «даьра човнаш» сона ерзлургьяц, - оалар вела а вале. ХIаьта уж човнаш со ерзае эттача а, цкъа чам дIабаьнна хIама, Iа мичча бесса хотте а, тулле а, дувзе а, ийрча-м хул. ЦIи яьгача моттиге хьахинна Iаьржа чил цIаькхаза а лотае оттар морг хIама да из. Цох шийла цIи хургья, эсала кхуврч хургба, дуне мелд вада дог хургдолаш. Ше мел йоаккхача хана чухь, цхьа ди цхьаь ваьха саг вацар Абу. Цхьан ший дега везача сагах хьогаши (из дийна вале!) “Са кер бузаш, бIаргаш хьесташ, бIайха безам дег чу боагаш ца хилча, къоалам бе боллаш вац со”, - уж Абой дешаш да. Безам боацаши, дуненца чам боацаши бахача нахах тамаш йора цо-м. Цо мара оалаш хезадац сона, - безам хана дIоагIа да, дега цхьайолча хана низбеш а, цхьайолча хана тоам беш а уйла я, из иштта долга кхетацадечун - Iазапи. Ши берд вIашагIкхеташ во мара отталга дац гаьнарча безама а, оалар цо. ХIаьта наг-нагахь мара шойла бIарга ца гуча наха юкъе «цIена безам» хул аьлча, вIалла а дош хетацар цунна. Безам бекъалуш хилац, из цхьан тхов кIала бах, шин саго массаза а кхебеш, лорабеш, боча боахаш, хьесташ. ДIахо мел дар дега гарга дац, ийрча да, дегаза да, – оалар. Цун стихаш а ца уйлашца ек:

САЙ РУЗКЪАНГА

БIаргаш лахий «безам» хул
Кулгаш лахий а «безам» хул
Наха хоастабаь «безам» хул
Сица кхийттар уллув хул!

Гаьнара «безам» - арен лелахь!
Шелбенна «безам» - моастагIашта!
Хаьда «безам» - хичу бахийталахь
Уллув лелар - безалахь!

Гаьнара «безам» - хийра ба
Шелбенна «безам» - уне ба
Хаьда «безам» - унзара ба
Са сица лелар - са рузкъа да!

Ший дега безаш бола нах массаза а шийна уллув лелабеш вар Абу. Ма чIоагIа боча бар цун уж, ма чIоагIа лорабора, Дала денна совгIат да са вахар оалийташ. Цхьан сага аьттув бацар из шийна везаш волча сагах ваккха, цун цатоам бе, боккхача бIино лоравеш санна маьрша вар из саг цатоамех, халонех, эшамех. Кхалсага совгIат делга, эггара цун дего къоабалдеш хинна хIама дар. Цхьацца дола совгIат лохаш кIираш даха могар цунна кIаьд а ца луш. Ше хьамелдеш дола хIама безамца дора, дег чура велаш.
Эггара Абойна дукхадезаш дола зиза, - сирень дар, цу зизаца нийсдора цо ший дега боча мел дола хIама. Фо тоаду зиза, корта хьовзабу зиза, хьоцарца хьадоаккха зиза - оалар цо сиренях. Бегашта дарий а хац когашта кIал дагIача зизаех зизаш хилац, уж-м моллагIчо а хьадоахарг мадий а оалар. Хало йоацаши, ше тIехьаудаши шийга кхаьчача хIамах дош хетацар цун. Къонахчун оамал иштта хул! ХIаьта цун дега къайленаш ховш-м, цунна бокъонца везаш, хадданза Абойна цох тешам хетар мара вацар. Аз кIоаргга сай дег чу лелаеча хьамсарча уйлаех хьокхалуш вола саг, ма чIоагIа са дега боча хила веза, ма чIоагIа са сина тоам беш хила веза. Ма сои-хьои алалга доацаш, цхьа са хила деза царех, - оалар цо.
«Литературни ГIалгIайче» яхача журнала тIа, «Сердало» яхача газета тIа кепайийтта йола Абой стихаш I960 шерашка язъяь я. Къона йолга гуш я уж. – Белгга цхьа саг вац аз цар тIа вувцар, - яздора цо ший каьхата тIа, цхьан хьаIайна, дуккхаза а вахаре нийслуча хIамаех уйлаш яр.
I990 шерашка Абос язъяь стихаш хIанз а кепатехаяц, амма уж шеяр кийча  я. Цу стихашка Абос хестаераш ханаца цIенъяь, литта, xlapa алап белгалдоаккхаш язъяь уйлаш я. Ший дега хьамсара мелдолча хIамах, таханарча замах, цун белгалонех, вахара тамашнех, Iаламах я уж. Цу тайпарча дикаех, цIенача дегаца язлургдолаш дар цун вахара хьисап.
Абу Наьсаренах са доаллаш вар. Эггара са хозагIа дола шераш Наьсаре дIадахад, - яхаш, цу дешашца чIоагIа дог гIоздувлар Абой, иштта язду цо Наьсаренга:
Наьсаре, Наьсаре, - са наьна дог!
Наьсаре мара, сона шершалац ког!
Наьсаре мара, са са тийнадац!
Наьсаре мара, - са безам бац!
Хоза ваьхар Абу. Массанена вовзаш, Мальсагов Абу аьлча ерригача Россе а, доазол арахьа а вовзаш, везаш, лоархIаш. КIеззига лазараш тIехьара дIадалар мара, хIама эшацар цун сийрдача вахаре. Уж а укх тIеххьарча шин шера мара котдувла доладаланзар цун. Вешта-м массаза тIах аьннеи, кадайи, хозеи волаш чакхваьлар. Ший вахарах вашаши, бIарг ма хулабалар аьннеи хеташ ваьхар Абу. Из а деций доккха ираз! ХIаьта ше техкача Iилмахи, безамахи, иразахи, адамаша цун деш хиннача сийхеи диза хинна дола цун вахар санна, хоза хилар цун вайцара къастар а: кIаьда, мерза, безаме, шийна безарий, ше везарий кара, АллахIа цIерца, визза къонах волаши. Визза къонах волаш ваьхар, - къонах волаш дIавода яхар бакъдеш дар цун сийрда вахар. Сийрда, даькъала хийла хьа цигара моттиг, веза Абу. Дала Iалашволва хьо ший дикашца.

Тамасханова Лейла

 

 

 

Хамхоев Дауд

Дагара ялац хьо
 
БIарго лехаш хилча,
Дега езаш хилча,
Даиман соца хила,
Даиман сога ела.

Чехка йода зама,
Ха яц къаьста лела.
 ВIашагIкхета деза,
Безам баа беза.

Тахан-кхоана яхаш,
Ха-зама ца ехкаш,
Дош хьааьле яла,
Дега везаш яле.

Хоза я вай мехка,
Вахар тоалу денна.
Нах ба гIоза бахаш,
Хьаьнала къахьегаш.

Йицъе магац сона,
Дагара ялац хьо.
Хоза я хьа оамал,
Дега еза хьо.

Наьна лоамашка

Лоама бердах
Чачакх санна, Iооллаенна,
Мушкарт улл.

Дото хьоаса хинна.
Маьлхаца къегаш,
Лакхача лоамтIара,
Хи-тоатолг уд.

Борз санна увгIаш,
ЦIе-цIогIа детташ,
Эса дар чопаш беш,
Фордагахьа удаш.

Мел дайнар дицденна,
Цец-амагIа ваьнна,
Лоамаш бIаргадейна,
Со дукха лаьттар.

ЦIаьхха тIаенача
Iаьржача морхо,
ДIакъайлабаьккхар
Из лакха лоам.

Хов сона

Малув ховш вар,
Фу хургда кхоана?
Вахар хувцалу...
ЦаI-м хов сона:
Къахьийгачун,
Йиза хургья коана!

Къоанал

Дейдда долхаш да шо, денош,
Са вахара шераш лоацдеш.
Сона Iоажал гаргакхувлаш,
Сога хаьтта хIама доацаш.

Са гош мелдеш латта, денна,
Са болара баргал етташ,
Са нийсса дегI гоамдеш латта,
Со лахьтийчу Iочутетташ.

Аьрзе санна са-гуш хинна,
Е са кера бIаргаш,
Кхоалаш латт Iа са дIадихьа,
Бовна тара верзош.

Сона езаш, йоагIаш яц хьо,
Е со кхайка, йоагIаш яц хьо,
Эцанза ца йоалаш, са дегIо,
ХьатIаэца езаш я хьо.

Дега, сина гоама я хьо,
Со вувргвола моастагIа мо.
ДегIа доал де хьо отте а,
Са дега дергдац Iа доал.

Дего безам хесторгба,
Са дог къона латтаргда.
Адам дезаш, Даьхе езаш,
Со лахьтийчу вулларгва.

************
Цечоев Хаматхан

Са Магас

Соца вахаш вар  цхьа новкъост,
Бехк текхийта фусамо
МоллагIа къамаьл Iа цунца доладича
Магас хоаттар сога цо.

Миччахьара а хьо воагIаш вайча
ДунентIа гIала кхы йоацаш мо,
Салам дала а вицвеле,
Магас хоаттар сога цо.               
                 
Iуйранна вIаши  бIаргадайча
Тхо шиъ лаьца доацаш мо,
Кер чура бала дагацабоагIаш,
Магас хоаттар сога цо.

 

Бийса даькъала шийга йийцача
Iуйранга ше варгвоацаш мо,
Из юхаерзае сатем боацаш,
Магас хоаттар сога цо.
              
Лазар кхийтта вежача хана
Тоама санна аьлар аз,
Бус сахиллалца духьала ух сона
Дукха Iа йийца из Магас.
             
БIаргашка дизза хий чуэтта,
Хьестача кепара, бер ший дас,
ГIийлача оазаца хаьттар цо сога:
«Мишта яр из, са Магас?»

Аушев Сулам-Бек

Черсий йо1ага…

Кхелла йолий-те цу Дала,
Хьол хозаг1а черсий йо1.
Оамал йолаш хьачул дикаг1а.
Со цецваьнна лел-кх хьог1!

Бехк ма баккха хьо езараг1,
Аьлин ц1енна эздий йо1.
Баркал хьона дог хайтараг1.
Дукхавез 1а алараг1.

Вахаргвац со Черсий мехка,
- Мехкаг1 ваьнна леларгвац!
Со хьалкхийнав Г1алг1ай мехка,
Ший мехка воацар вахаш вац.

Хьа хозалга 1ехавайта,
Со цу тайпа саг а вац.
Ховлда хьона малайк мо яр,
Вайна Дала дика даьд.

1аьржача хьа б1аргий хозал,
Тахан сона духьал латт.
Сий долаш яр, бехк ма баккха,
Г1алг1а сога хьежаш яг1а.

Ираз долаш яхийла хьо,
Дукха дега йийза йо1.
Нийсволва хьона Дала,
Сибат дола черсий во1.

Хоза яхийла, хоза яхийла,
Хьайна ма хетта хьо!
Шаьрача новкъа атта лелийла,
Д1авицвелахь йийзар со!

Хьайна ма тов хоза яхийла,
Хургйолча т1ехьенца хьо.
Ишта йо1а ловца баккха,
Керарча дега ловш ва со!

************
Форд ц1ена бале а,
Дира хул хий.
1аж ц1е бале а,
Хац мерза бий.

Яхь йоацаш хилча,
Цох к1ант хургвий?!
Хьаг1 йолаш хилча,
Даргдий-хьог1 сий!?

Евлоев Микаил

ПОЭ3И

Наха, хьо атта яле а.
Сона-м массаза а хала я хьо.
Наха хьо-  
Ялсмале яле а.
Сона-м массаза а
ЖожагIате я хьо.

Кхычар, хьоца-
Бегаш бой а,
Са-м яц хьоца,
Хьакхаштал.
Са-м боча я хьо,
Хоза йоI санна,
Дукха езе а,
Цавухьаш хьаста.

Iа сайна тела
Деза совгIаташ,
Аз хьа лакха сийдеш,
Хьона баркал яхаш
Хьаийду.
Шедолчох тамаш еш,
Цецвувлаш,
Уж вахара халонашка
Леладу.

 

 

 

Сакъердаме дувцараш

Элтара киЙ
Йоаккхача юрта машина новкъа г1олла автобуса т1а а ваг1аш 1овоаг1аш хиннав Къахьарма ший захалех б1арг тоха, фуд-малад хьажа дагахьа.
Цо ший воаккхаг1а волча кхаь во1а бийха боалабаь хинна мехкарий, цу юртара хиннаб. Автобуса цхьан г1анда т1а 1охайша баг1аш цхьацца –шишша д1а-хьа дувцаш, Къахьармаца 1охайна ваг1ача цу юртарча къонахчо хаьттад. «Хьа ц1и хац сона, къонах, укх юртара хьо воацилга-м ховра сона, х1аьта зе-зулам долаш, аз де г1о-новкъостал эшаш х1ама дий хьа, аьнна.
«Баркал, г1улакх лацарах, сона эшаш дола г1улакх хье дергдолаш вецаре, 1а сога хьа а аргдацар уж дешаш, х1аьта бакъдар аьлча зе-зулам долаш ваг1ац со укх шун юрта, г1улакхаца, эзделаца, 1алама а, бусалба дина дешар дийша, а дукха, дика нах бахаш юрт я ер шо дахар», - аьнна, жоп юхаденнад Къахьарма. 1охайна ваг1аш цхьа юкъ яьккхача, шийна т1атулла лакха сира кий т1ера 1о а яьккха, хьахьоарчаяь из хьабе а елла, эккхийта аьннад Къахьарма, уллув 1охайна ваг1ача новкъостага Элмарзага, наькъа боаг1аш д1а-хьа ц1ераш яйза хиннай царна шойла.
«Даьра Элмарза, ер сона т1атулла сира элтара кий коа йоахаш, укх шун юртара, сай воаккхаг1а волча кхаь ве1ийна истий кхийла-м ваьннав со, х1аьта диълаг1ча моттиге укх шун юртара виълаг1ча во1а лаьрх1а, ер сай сира кий цхьан даь коа чутосса г1ерт со в1ашт1ехьа доале», - аьнна, Къахьармас аьлча.
Арккъала ваха вела а венна аьлар Элмарзас. «Даьллахьи Къахьарма! Цхьан юртеи, цхьан коаи, каст-каста из цхьа кий хьалхайоахаш хилча дика хилац аьнна хеза ва со, х1аьта хоттийла ма г1ойла хьа из, хоттийла яха кхом болаш кий а я из хьона т1атуллар, сога хаьттача-м бос ца боабеш ютаргъяр 1а из» - аьнна, велакъежа ший йоаг1ача остановке 1оваьлар Элмарза.
Ши хIама

П1аьраска дийнахьа маьждиге в1ашаг1кхийттача нахага кхайкарал даьд имамо. «Даьллахьи! Марха-ламаз долаш, г1овна-сибата хьанав-сенав аргдолаш,сага г1о эшача моттиге г1улакха кийча волаш, дика-во хиннача моттиге тоама кхувла мегаргволаш саг вар из, вай юрта йисте хьачувоалача ваха Къахьарма, из «даьла г1од», г1аьле, къаракъ, цо ший дег1ацара д1адоаккхаре. Нагахьа мара малац цо корта бохабу малар наха цох оале а, ц1енденна уж ши х1ама цо дутаре бакъахьа хетар сона. Цудухьа вай ламазаш даь даьлча, ворх1-барх1 къонах в1ашаг1 а кхийте, шоашца тхьамадеи туркхи ваьккхе, Даьла духьа, е тха духьа, уж ши х1ама д1адаккха деза оаша цунга оаларе, дита мегар цо из» – аьнна.
Юрта имамо шоашта т1адилла декхар кхоачашде дагахьа, ламазаш даь баьлча Къахьарма коа кхаьчаб юртара Эздий къонахий
Къахьарма машинах кулг тохаш воаллаш хиннав. «Хьанехк! Ц1аг1а вий?» - аьнна, цун ц1и а яьккха уж коа д1ачукхайкача хана. Дахар – денар, вахар-лелар хаьтта даьлча, д1абийцаб цар Къахьармага шоаш бена никъ. Цар дувцачунга дукха ладувг1аш лаьтта «Даьла духьа сога ши х1ама дита деза, аьнна, шо санна юртара эздий нах са коа баьхкача со вала-м валац из кхоачаш ца дича», аьннад Къахьарма. Т1аккха эккхийта т1атехад: «Оаша бехк ма баккхалаш, сох, тха тайпах мала вола саг из г1аьле бата бихье а яг1аш веннав шоана, цудухьа шун дехара дала из мара жоп дац са.
«Остог1фируллоах1, ма дахка ца дезаш даьхкар вай укх коа, - аьнна ц1аг1а чу а ца бовлаш д1абахаб Къахьармага им диллийта дагахьа баьхка хинна юртахой.

Б. Гамботов

 

 

 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru