новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  4 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 75 (9764) суббота, 3 июня

Курбанов Ваха

МЕХКАРАШКА ДОЛА КХАЙКАРАЛ Е ЙИСТ ЯЛАНЗА ДИСА ЗОАХАЛОЛ


Беламе дувцар

Сай доалахьа шиъ сесаг а йолаш ваьха саг ва со. Хьалхарчунца 6 шера ваьхар, шоллаг1чунца ах шера. Х1анз цхьаккха а йоацаш, наж санна цхьаь ва со. Шин сесаго ялх шераи ах шераи бала бенача сона хала да тахан кхоалаг1а саг йоалае - майрал тоъац. Цу кхераваларах сесаг йоацаш со 1еш вола шу ха я. Коа-карта 1ахаш ж1али а дац, арг1аш еш котам яц, кхайкаш борг1ал яц са. Лоацца аьлча, цхьа цхьаь пекъар ва-кх со.
Укх барх1 шера са тунгилгах арабаьнна к1ур а бац. 12 шера маьлхе илла гударг санна ч1оаг1денна, эккха доаллаш санна детталу са керара дог. Х1анз цхьа уйла ца йича варгволаш дац са г1улакх. Ялхнахьа дувцаш зоахалол а да са, цу ялх кхалсага сурташ сай дег1аца леладеш а ва со, бакъда цар луш й1овхал-м яц са дега. Цхьабакъда цхьанна а зоахалолах яьнна йист-м яц са. Каст-каста хьаста керте царца дагар дувца вода со, бакъда, цу мехкараша дувцачох со кхеташ вац. Г1адмий паркх санна мерий к1ал доккха мекх дола з1амига саг веза шийна оал цхьанне. Ча санна ваьннеи ийрчеи хила веза къонах, оал вокхо. Хетаргахьа цу мехкараша лехараш маймалаш хила деза. Дег1а эсала хилар бахьан из тайпа мос йолаш вац со.
Баь т1а даьнна ж1але нускал санна лоха вале а, томар т1а баьнна дахка санна ийрча вале а, ворх1 кийла мара дег1аца т1ехкаш еце а, Турпал-1аьлий санна керахь майра дог а долаш, дувца доккха тайпа-тукхам а долаш, цхьан бусалба даьх-наьнах хьаваьнна саг ва со.
Кхерий т1а ваха хайча а сайна рузкъа 1алашде, ц1еннана кхаба денал кхоачаргдолаш а ва. Х1аьта зоахалонех дар аьлча, даьра, ма хетта атта ма хиннадац мехкарашца йола юкъ-моттиг лелае. Хийла, поп санна дег1 дола, аз-со яьха къонахий а гора увттабаьб цар. Рузбан дийнахьа маьждига хьалхашка циганкага поал тассийтар сайна саг йоалаяра дола г1улакх къоастадар духьа. Шинарча дийнахьа ду1а де, аьлар циганка, нагахьа санна шун ц1ен т1а во саг веце, таьлме хайна котам а еце, Дала ду1ана жоп ца дала йиш яц, аьнна. 8 шу даьннад циганка поал тесса, 8 шера х1ара шинарча дийнахьа ду1аш а даьд, бакъда хувцаденна х1ама-м дац. Йоккха топ хийла цу циганках, селлара са корта хьаьрбаьккха. Ши б1арг дика бацар цун. Цо 1еха а ваь сайгара даьккха ахча дагадоал-кх.
Х1ама ховча наха саг йоалаяра кхы а белгалонаш йийцай сона. Нагахьа санна шинарча дийнахьа шозза котам яхке, оршот буса хьо вахача фусаме нускал доссаргда йоах.
Ц1аг1а мел волчо из г1улакх кхоачаш хилар догдоахаш ду1аш а дир. Бакъда, ду1ашта жоп-м даланзар. Ши б1арг дика бацар цун.
Кхы а я саг йоалаяра йола белгалонаш. Масала, нана-котам мухь бетташ корзаг1ъяьнна ц1енна го боахаш хуле, к1ира далале нускал доаладергда йоах. Цох а х1ама хиланзар. 8 шу хьалха тха ц1енна гобаха йолаянна нана-котам из гобоахачара сецаяц. Сало1алга фуд ца ховш са г1улакха оарцаг1а яьнна хьувзаш я из а.
Кхы цхьаькха а да саг йоалаярах лаьца. Нагахьа санна карта т1а а хайна, ц1енна т1а а йирза борг1ал чукхайке, моллаг1а зоахалол кхо ди далале хьа чакхдаргда, яхаш дийцар сона юртарча имама. Цхьабакъда, тха борг1ало леладечох со кхеташ вац.
Шийна лайча коагахьа чу а йирзе кхайк, шийна лайча, улица новкъа а яьле кхайк, цхьадолча деношка "т1утт1" а алац. Хетаргахьа са зоахалолах а аз леладечох а ца яшилга хургда-кх цун из. Бакъдар аьлча, борг1ал кура хила йиш йолаш я, ший доалахьа б1арчча котамий ферма а йолаш 1еча цуннеи, ялхнахьа дийца зоахалол а долаш, цхьаннахьа яьнна йист а йоацаш 1еча сонеи юкъе йоккха башхалонаш я.
Цхьаболчар ала тарлу: "Доттаг1ий бац хьа г1о де?"- аьнна. Доттаг1ий-м шо дахалда ба, бакъда зоахалола тешаме бац-кх. Доттаг1ашта юкъе а дика во деча эггара кхоачараг1а хеташ, дика т1а вон т1а кхайка лаьрх1а къоаставаь кхо доттаг1а вар са, тайп-тайпара ханашка а кхаьча. Воккхаг1чун ц1и Саьлмарза яр, из пенсе а ва. Къавенна саг вале а, х1анз кхалсаг б1аргаяйча мегаш вац из Саьлмарза. З1амига волаш кхийтта хинна из кхалнаьха лазар тахан д1адаланза ва из. Цхьа х1ама хатта кхалсаг чуеча мецденна даьрденна аькхо санна б1аргаш а къерзадеш, лаьттах когаш бетта волалу из къоано. Шоана гучча тайпара, зоахалола юкъе вохийта саг вац Саьлмарза.
Шоллаг1а вола доттаг1а ва Хьаки яхаш ц1и йолаш. Пенсе веце а кастта хургволаш ва. Кхаь шера сона цхьан йо1аца зоахалол дувцаш лийлар Хьаки. Т1ехьаг1о д1аладийг1ача, маьре йола диъ шу а долаш, наьха сесаг хиннаяр цо сона лехар. Са г1улакх хилча а ца хилча а бе-башха цахеталга да из.
Кхоалаг1а вола доттаг1а (эггара з1амаг1а вар) Борис ва. Моллаг1а х1ама хьадергдолаш, б1ехача х1амах хьаж йоаг1аргйоацаш саг ва из.
Цунга зоахалол дувцийта со вухьаш а вац. Х1ана аьлча, йо1 хоза тоам болаш хилча шийна зоахалол дувц цо. Иштта тешам боацача доттаг1ех са когг1ортилга яц. Цудухьа тахан царцара дика а во а дезац сона.
Иштта да-кх аз саг йоалаяра г1улакх, цхьан оаг1орахьа т1атайжа бух боацаш. Циганаша дийцача зоахалох малаг1а т1ехьале хургьяр. Ткъамаш доаца лаьча санна миска ва сесаг йоаца саг. Цудухьа дехар да са кхалнахага аз мел дийцар теркаме а ийце, са г1улакхага хьожадалар шо, цу балех со воаккхаргволаш.

Шо лоарх1аш вола б1и беха Ваха.
Нохчий метталара таржам даьр УГУРЧИЕВ Азмат-Гири


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru