новости веб-чат СЕРДАЛО карта заставка
 







  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало  


  Общенациональная газета Республики Ингушетия Сердало
 

  3 страница

ОБЩЕНАЦИОНАЛЬНАЯ ГАЗЕТА РЕСПУБЛИКИ ИНГУШЕТИЯ

Выходит с 1 мая 1923 года; № 51 (9740) суббота, 15 апреля

ЛЕЙЛА ТАМАСХАНОВА

НО НЕ ВНЕМЛЕТ НЕБО
В ПРОСЬБЕ МНЕ

ОХ, МАМА, МАМА

Ох мама, мама.
Если б ты могла хотя б немного,
Пусть во сне, прийти к моим дверям,
Потрепать по длинным волосам.

Как всегда колени преклоня,
Я бы руки твои целовала.
Ты ж меня журила б, как дитя,
– Здесь десять пальцев, дочка, - говоря.

Каждый миг я жду, что ты придешь
И молитву на ночь мне прочтешь...
Но не внемлет небо в просьбе мне,
Слезы и тоска гнездят в душе.

БЫВАЕТ ЖЕ ТАКОЕ

Чудно, бывает же такое,
Что в марте нежатся снега.
Подставив солнцу безоглядно
Долины, реки и луга.

Багровый дождь залил туманы.
Уже не дышат холода,
Пестрым-пестро вокруг, как в сказке,
Льет с неба золота вода.

Гори, Огниво! Твой черед
Над миром властвовать пытливо.
Тебе, Вселенское светило,
Красою землю опалить.

Раскинь сады у придорожья,
В пустыне - розмарина цвет,
Вдоль моря - розы голубые,
И станет, поверь, добрее свет!

О МАЙСКИХ ГРОЗАХ

Майские грозы, как девичьи грезы,
Смехом раскатистым ночь серебрят.
За дальней оградой в оковах березы
Роптанье и шепот о чем говорят?

Весна пробудилась от тяжкой дремы,
Тягучие косы в реку расплела.
По ней необъятные теплые взоры
Клокочась и пенясь волна повела.

По капельке в каплю сосульки играют,
Их резвые блики по небу плывут,
По ветру шурша молодым опереньем,
Грачей караваны на север летят.

Взволнована Мать-природа весною,
Как будто впервые Земля зацвела.
Взволнована Мать-природа весною,
Как будто впервые душа ожила.

О СЛАДОСТНОСТИ БЕЗДЕЛЬЯ

Почему ленивых Бог обидел,
Сладостью безделья наказав?
Может быть, завидя их творенье
Он безучастья долю преподал?

Нет, не верю, ибо лень жестока,
Разлагая человечью суть,
Нет, не верю, ибо зла зерно
В лени запаковано глубоко.

Потому-то от безделья дурно.
Ибо лень съедает все нутро,
Божью искру, веру и красу
Оградите добрым делом, люди!



Башир Тимурзиев

МОЙ ЦЕНТР ВСЕЛЕННОЙ


Моя Назрань - Вселенной центр,
Любимей, краше нет нигде!
О ней в заботах повседневных
Ее сыны живут везде.

Я ощутил твою заботу,
Как ласку матери родной,
И к возвращению охоту,
Где б ни был в стороне иной.

Бываешь ты порой сурова,
Порой бываешь и добра.
Название твое простое
Мне чище звона серебра.

Красивых много городов,
Их главное богатство - люди.
Кто раз в Назране побывал,
Тот город этот не забудет.

В смутно тревожное время,
Имея и мужество и честь,
Себе тяжкое взвалив бремя
Орцха К1арцхал здесь решил осесть.

Моя Назрань - Вселенной центр,
Любимей, краше нет нигде!
О ней в заботах повседневных
Ее сыны живут везде.



бУЗУРТАНОВ рУСЛАН

УККХАЗА
УКХ ЛАЬТТА
(мате коара)
I
Сага-м дукха эшаш дацар
Ваха г1ерташ волча –
Г1атта-бижа из дошо малх
Шийна болаш халча.
Ираз-дакъилг леха ваьлча
Йиста аре яле
Даьлах тешар, Даьхе езар
Дегчу долаш дале.

Лоамча хьувза наькъа такилг
Бетта тхирах къега…
Шийна доаг1ар дейна дакъилг
Са са г1ийла хьега.
Маьлха з1анарашка кхувда
К1аьдвалар са 1айна.
Кхы са хьестар хет кхы эшац
Сона цхьаккха сейна.

Дейна дол теш сона ийшар
Дега деза хийттар?
Й1айха-шийла ца йовзийтта
У да сих са кхийттар?
Лех аз, лех аз сей дейнараш,
Эшам корабоаг1а.
Теша магац - ханнар озаш,
Бузаш боаг1а б1оаг1а.

Шераш дахад шоаш ма долхха,
Дисад г1айг1а-бала.
Хьоалчаг1 дац-кха цхьаккха.
Шолха, Йоах, къахетам, ала.
Хала-атта сей боал боахаш,
Лийнна-кхийстта ваьлча,
Да ва воацаш, нана – йоацаш.
Буракъ а яц ваьча.


Г1араг1ураш шоай ткъамашца
Хьегаву-кха дехках.
Фу дар-те хьог1, ткъам г1ортабаь,
Вала велча фордах.
Сийнча фордах вала велча,
Ц1енгахь кха ца верза.
Во е дика кха ца дейзча
Укх ча кхеста керза.

Африке мерцача ара
Й1овхал корогьяцар?!
Е укх д1унгала ша баь доа
Дог са хьоастаддацар?
Сийнча форда йоккха тамаш.
Тамаш вей цох толе.
Х1ара сага ши-ший канаш,
Ши-ший хур а, хуле.

Теша веза Даьлах даим,
К1аьдвалар-са доацаш.
Дахадеза хьайна гаьна
Г1айг1а-дехка онкаш.
Дехка к1ур д1абабба т1ера,
Сердалонца баьга,
Маьлха з1анарашца дена
Ди хьахудда къаьга.

II
Сийнча фордал дехьа доацаш,
Уккхаз укх вей лаьтта,
Латта делхаш гуш да лоамаш
Сецца малх хьалбоалаш.
Ураг1, ира, хьувзаш бода
Дагалоаттама оаса.
Ер вей мата доккха бо да,
К1аьдъенний цун оаз-ка.

Йоах цо, сох ший поэт лерх1аш,
К1аьдъенний ше ч1оаг1а,
Даар доацаш цкъа ший къонгиш
Кхерга хьежаш яг1а.
К1аьдъенний, йоах, хьегаш ялла,
Дувха доацаш, тола.
Ха еций, йоах, кхосса т1ера
Са са 1увда бала.

Тоъадда, йоах, могар могаш
Воахаве укх лаьтта.
Ялсмала яц йига яхаш,
Йоах, 1азапах яккха.
1ехь да доккха, йоккха 1ат я,
Даьлах кхерар доацаш,
Бувца оапаш, дувца аьлдит –
Чов яр мара доацаш.

Къувсаш, даим харцо ювцаш
Даьлах далар гойташ,
Даьла г1одах цун та1азарах
Воаш бахьан ца доалаш.
Наркоманаш – нувхаш, къушкиш –
Мехка тейна ганзаш?
Ийшабарий харал, сизал –
Вей оттадаь 1анзаш…

Дика я вокзалаш, дика –
З1огалаш столица.
Мискаьй «Тадж махалаш». Да-кха
Делар цар бордашка.
Лаьтта оахе, ахархочоа
Алхха эш зарплата.
Иштта доацаш ше дер дечоа
Ваг1ар дийнча т1аь т1а.

Укх къиношца, кхы а, бехьлуш,
Тоам а хулаш даха,
Динза доа уж дей толамаш
Доккха деций яха,
К1ордаяьяц кхей т1а нувхаш
К1ей к1ажараш яг1а,
Дакъа доаца уж бой-мискаш.
Яанза мел ваг1а.

Дац ер сийнча фордал дехьа.
Уккхаз укх вей мехка,
Хьалха санна бала т1ехьа.
Зе-во сихаг1 дехка,
Сихаг1 дала шира така
Боаккхача цу новкъа.
Бакъда бала-г1айг1а цхьаккха
Эшалуш дац г1овга.

III
Г1оттагва со кхоана сецца
Маьлха з1анарашца,
Са сей ура оттадедда
Г1огва сей иллешца.
Корадедда Даьхен шовдаш
Ц1енаданна сона.
Цар дувцаддац сога балаш,
Ювцагья вей кхоане.

Морхаш эшаянна хугья,
Сийрдаяьнна йоагаш.
Малхбоалера – бузе даьнна
Иллеш худда декаш.
Даьхен г1оза 1ийре хестош
Худда делаш адам.
Хугьяц наха г1айг1аш эшаш:
Массанахьа безам.

Масса дикай наькъаш худда
Укх вей коа чудоаг1аш.
Зе-бала а гаьна дадда
Боккъонца хир хадаш.
Декаш худда г1оза адам
Шийна товчох кхийна.
Оттабебба аз сей т1адам,
Юххера са тийна.

Доала даьшка худда хьаькъал.
Хубба наьха кхетам.
Зе-пейда а наьха – юкъа,
Хубба бакъчун лерх1ам.
Компьютер я, хьона эше,
Пенси дахьаш йоаг1аш.
Кхы ше ме доа уж хьа хьашташ
Цунца худда доаг1аш.

Худдац сийнча фордал дехьа
Даьхе леха езаш,
Хозаг1 халча, йоккхаг1 халча
Тоам хул сина хеташ.
Ираз худда боарам балла
«Дей къахетам» боацаш.
Тешам, бакъдар-доккха дика
Худда хьога кхоачаш.
Оалаш да-кха: доацар шийга,
Ийлашца ва в1аьхий…
Ейнавац со ц1аккха хьалха
Сейчал ц1ена Даьхе…
Наьха нана, наьха хуле,
Хьаяр хьа я, халахь.
Вей, нагахь мо, дерзар хуле
Тоалудда вей вахар.

Цудухь къинош де хьо къехка,
Тешаш хала Даьлах.
Дег1ад ноаношта дог ч1ехка,
Къонгашта – дог даха.
Б1арг хьа т1оадабала бале,
Яле дег чу к1аьдал –
Хубба фаьлг хьа, лаьтта бале,
Хугва хьо а даькъал.

IV
Уж вей тасса латта г1алаш,
Ха-замашца 1ийша.
Лоамча хьакхача цонашка
Маьлха з1и улл йижа…
Шира наькъа така дода
Ахкенаш т1а г1олла.
Х1анад е-ра? Селла бога –
Вахар даннад олла?

Те1а г1ийла - дейна даьнна -
Ди д1адоалаш доаг1а.
Харцахь-бакъахь тийкъа даьнна
Бац вей бег1а боаг1а.
Вей хьийстача фаьлгий тамаш
Х1ана яьнний гаьна?
Доккха даьсса дей къамаьлаш,
Пелингаца – даьна…

Хьеж вей сигал дарга хьежаш
Цу даьлера амар.
Фу да, Даьхе, са мо езаш
Йолча кхача хьогар?
Ховчун нагахь ха са деце,
Малув вейна вала?
Долчун нагахь ха юхь еце,
Фу дедда вей? Ала.

Мецвенначоа ч1егилг яла,
Нагахь вала веце,
Хьогванначоа хи къург ботта
Чами-кодилг беце.
Хьаьша –да т1ехьваьнна хьувзе,
«Воше!», ала цунга.
Доацар-дар то-товчо дувце,
Оттар сенца худда

Г1атте сецца коа т1а вала
Дег т1а даьра чов,
1ийре г1ийла гугья хьона…
Баьца т1а я г1оо…
Кхесташ до лха хи тоатолгаш,
Къозилгиш мо хьувза.
Анайистош кхаьла морхаш.
Лоама бовхьаш к1ей.

Фаьлгашка-м ладувг1аш ваг1а
Мегаг ма вар даим.
Цхьабакъда да вахар корка,
Къаьда доацаш, даим.
Сийнча фордал дехьа йоацаш,
Хьалха мо, укх лоамца,
Лел-кха, миска вуташ йоацаш,
Г1айг1а. Ираз довр са.

Укх аренца мух ба хьекхаш
Сигланашка бувлаш,
Из вей Даьхе я вей лехаш.
Корадаг1ац. Дувла.
Атта дац, со кхет шох, деза
Къахьа балаш, г1ейг1а.
Ираз-дакъилг, диса доаца.
Короббацар… г1ейба.

V
Дахад 1ена… Тинний зама…
Хьастар го а дац!
Фос, хьо 1ехош, яьнний гаьна.
Ца къувлилга дац.
«Баьччаш» оалаш дар вей хийле.
Ца даьрех х1анз хьог.
Ханнабоацал яккха сийле?
Ханнадоацал дог?

Хьаькъал к1ала: вей 1аьдалаш,
Г1алатех хьадаьнна?
Хьалха хержаш лоаттабаьраш.
Толам царгар баьнна?
Эрш юстар-м ворх1 вале а,
«Уккхаз» оалар да ва.
Ханнадаьннар, хьо ваше а,
Хьо-со озар зама.

Эг1чар маг1ча - маг1чар эг1ча,
Эг1че-маг1че тоаеш дац.
Са да аллха ахча-бохча,
Аьлча ханна х1ама дац.
К1ушкиш бале, йовсар яле,
Да вар-воацар къестош,
Цар дар-этта даьнна дале -
Хьувза везий хержаш?

Кхы а да укх йикъе цхьаькха
Дийцача ца доалаш:
Цхьавар цхьалха, цхьавар аькха,
Цхьавар цхьалха воалаш.
Цхьавар геттар мискавала
1ок1алвала г1ерт.
Тыгац цо шийх дола да ва.
Хьаькъал ара тет.

Хьаькъал, х1аьта, - сица мара.
Хьаькъал эг1ор дац!
Денал хьаькъал доллча сацац?
Мискай г1о из дац?
Фуд из хьаькъал, хьаькъал яхар?
Хьаькъал беркат да.
Хьаькъал - эшар хьалха вахар,
Саца хар а да.

Къонах сенца ханнав къонах?
Къонах-дикай да.
Мохк цо лорабоййя вонах,
Юкъ еш вале – да.
Бакъдар хьалха даьккха вале,
Дийхка вале во.
Охца ваьннар, ловца боаг1ар
Ханна вале го.

Даьхе, хов, хьо эттай, сона!
Латт вей даьха доалаш!
Ха я массадолчун вола
Вала, пейда боалаш.
Ц1енче готта вей яр аьнна,
Цхьан ц1ех вале шеввар,
Тарлу, илли санна даьнна,
Отта Даьхе езар.

VI
Эрш йистай аз к1алт1адоахаш
Лаьтта, тувлаванна вац.
Дегчу Даьла, Даьхе доацаш
Тохкаш-озаш лийннавац.
Сийнча фордал дехьа, ара,
Е кхы цхьанна метта,
Бейнаб сона дукха бала,
Даьдац ираз кора.
Фу дол-хьог1 из ираз яхар?
Сага ваха эшар?
Ший ха еча илли довзар,
Г1аьний хьувза ловзар.
Ира гола тохаш долчча
Хьай ди диста магар,

Дика-во хьай, деза дола,
Декъа Даьхе халар.

Ва со кхейканза хьо еза
Латт со берда йисте.
Хьо са дика йола, еза,
Даьхе, вахар хала.
Хьастар мала хи къург балар,
1олохвала 1ийне!
Хьамсара са ираз-дакъилг.
Фу да хьона ханнар?

Шира тиша наькъа така
Ахкенашца дода…
Гаьнаялац г1аг1а-т1акъа
Дегаг1оз-м йода.
Дог хьа датт1а тарлу т1аршше,
Дерзадда из, теша.
Даггар елаш, даггар елхаш
Даьхе я са супа.

Укх хьамсарча бога к1алха
Бехказо ва хьежаш
Халанзар хьа тхоца хьега
Дика. Халар эшаш.
Деза-доккха ханнар дейна,
Эша ялар, эша.
Худда моттар ираз тейна.
Сатем леха беза.

Юха а ях аз, эттай хьо тха
Укх балашка текха
Ха т1акхаьчай массане а
Наькъа така леха.
Бакъчох къахка шо ца г1ерте
Идда гаьнадала

Д1а ма бабба шугара бала.
Тоам мег коа т1а бала.

Сага ваха эшаш ме дар
Долаш ма дий лаьтта
Г1атта-бижа из дошо малх
Халча эший ватт1а
Ни1 ма хулла елла шераг1
Дикачунга дерза
Даьлах тешар, Даьхе езар
Дегчу д1ачу долла.

VII
Сейре й1айха лаьтта еча
Елалугья Даьхе,
Бехказо из сейга хьажча
Со матара г1огва.
Юха а барозкъга1 хьарчагва со,
Шелал хоа а янна…
Хьагушдолчох кхы а дукха
Хьега везаш данна.

Кхозза кхойттаз бала боаг1а
Ворх1 ка ялар дицдеш…
Ираз даьхех тиннад ч1оаг1а,
Бакъда яц из елхаш
Ше тешандаь массаза мо
Барг халара аьттув
Ший къайленаш йовзийтац цо
Тхона мара цудухь.

Даьхен тешам ала деза
Ц1ена безам ба
Цун дог хьесташ шира г1ирсаш
Мерза фаьлгаш да
К1аьдлугвацар цу фаьлгашка
Ц1аккъа со-м ладувг1а
Фуд-хьог1 хала: фаьлгех вахар
Е вахарах фаьлг ба.

Укх дунечу ца1 шоллаг1чог1
Тешанза дар дац.
Укх сийнача сиглен мара
Даимле а яц.
Аз сей вахар эппаз санна
Даькъастен д1алудда.
Хи к1ургичу са т1аьрюкът1а
Сигле, седкъий гудда…

Из долий-те ираз яхар –
Хьаста хи къург халар,
Г1отта дошо 1ийре ейча
Даьхе езаялар?
Фордал дехьа мехкаш техкаш
Наькъаш довзаш лела,
Мелла тийхка, лийнна воаг1аш
Дог хьай 1а д1а тела.

Мискача поэта канца
Хьай са хьийста йолча
Дацар аьнна даа-дувха
К1алйисанза йолча.
Хьалха санна эттача а
Тешам ца бовш яг1а
Из я сийле, сина онк са,
Са божанза боаг1а…

Йоаг1агья из сийна сейре
Сийрда седкъий лепаш
Лудда са дег1 шала шийла –
Дог-м худда доагаш:
Сомаг1 г1оравала тарлой
В1оахлугва со г1анахь.
Алхха хьо, са Даьхе,
Ма ю ялар г1ора тхоца.

* * *
Дег1а дац ер дуне довза…
Эйламе! Кавказ…!
Аз Даьхен кхел хийттай
Дуккхаз а Даьлага.
Ма дий тхо хоза ва,
1алам тха кхы а хозаг1.
Тха дакъилг х1анад-те
Селла ва къахьа?

Тхо хьеща ираз дац
Укх лаьтта цхьаккха а?
«Нонаг1а шун дакъа.
Бакъчунга доале,
Со хугва шун хьалха.
Из гудда шоана.»

Таржам даьр Янданаькъан Мувса


 
----

??????.???????
Новости |  Наш Президент |  Пишет пресса |  Документы |  ЖЗЛ |  История
Абсолютный Слух |  Тесты он-лайн |  Прогноз погоды |  Фотогалерея |  Конкурс
Видеогалерея |  Форум |  Искусство |  Веб-чат
Перепечатка материалов сайта - ТОЛЬКО с разрешения автора или владельца сайта и ТОЛЬКО с активной ссылкой на www.ingush.ru
По вопросам сотрудничества или размещения рекламы обращайтесь web@ingush.ru